In het eerste deel zagen we dat een AI het hoe van een strategie kan uitvoeren, maar dat de keuzes en de verantwoordelijkheid bij jou blijven. Dat bleek uit een gesprek tussen Robert Timmer van The-Paradox en Dolf L'Ortye over AI en strategie. “Kan een AI een strategie executeren? Het korte antwoord is ja,” vat Dolf het samen. “De vraag is, gaat het altijd goed? Waarschijnlijk niet.”

En precies daar begint een nieuwe rol. Want het idee dat AI je werk uit handen neemt, klopt maar half. Terwijl de machine het uitvoerende werk overneemt, krijg jij er een baan bij. Een die je waarschijnlijk nog niet kunt.

Van uitvoerder naar piloot

“De mens wordt meer een opdrachtgever en vervolgens een bijstuurder, een informatievoeder en een duider,” zegt Dolf. “Het is een beetje die pilootfunctie.” Je vliegt niet meer met de hand. Je houdt de instrumenten in de gaten, controleert of je het toestel nog kunt volgen, en grijpt in als het nodig is.

Die nieuwe baan draait om drie dingen die waarschijnlijk niet in een functieprofiel staan, zien welke context de AI nodig heeft en die toevoegen, de tussentijdse outputs beoordelen, en mensen meenemen. Dat naast het geven van een goede opdracht.

Zien welke context nodig is en die toevoegen

Een AI is zo goed als de context die hij krijgt. In het eerste deel zagen we al dat veel van wat hij nodig heeft nergens vastligt, maar in de hoofden van mensen zit. Het is impliciete kennis, waarvan je vaak niet eens weet dat je die hebt, laat staan dat je weet dat ze relevant is. Het is aan jou om dat gat te dichten, en daarvoor moet je heel goed weten wat er op de werkvloer speelt. “De manager moet veel meer operationele, inhoudelijke context van de organisatie kunnen begrijpen en uitleggen om goed met AI te werken,” zegt Robert. “Dit is echt een nieuw soort rol en competentie, waar bedrijven goed over moeten nadenken hoe ze die invullen,” vult Dolf aan.

Output beoordelen

De tweede vaardigheid is lastiger dan het klinkt, want een AI levert in hoog tempo werk op dat er net goed genoeg uitziet. “Je ziet niet direct waar het rammelt, maar het voelt niet helemaal goed. Daar ontstaat een soort stuwmeer dat je moet beoordelen, want de AI is snel en er zijn veel ideeën in de organisatie,” zegt Dolf. “In de haast der dingen, en met de luiheid van de mens, gebeurt dat beoordelen vanzelf in mindere mate, let maar op, en dan wordt gezegd, stap maar door, beste AI.” Voor je het weet verlies je de grip op wat je net besloten hebt. Een soort opeenstapeling van middelmatigheid.

Daarom moet je leren de output te wegen, telkens opnieuw en kritisch. Ook daar kun je trouwens weer een AI voor inzetten. Toen wij bij Summiteers met Copilot een tender probeerden te vullen, gevoed met onze eigen schrijfstijl, context en data, was het resultaat best oké, maar niet zoals wij het zouden opschrijven. Het rammelde. Het ombouwen kostte uiteindelijk meer tijd dan de tender zonder AI doen. De AI had simpelweg te weinig context en data om echt goed werk te leveren. Werk te doen dus. Robert merkte hetzelfde bij zijn studie. Nam hij de leiding over de output, dan werd het goed. Liet hij het lopen, dan werd het matig. Het venijn zit in het gemak. De tekst komt zo snel en oogt zo redelijk dat je hersenen de logica van de machine gaan volgen. Je past je aan aan het gereedschap, terwijl het andersom hoort.

Mensen meenemen

De derde vaardigheid is de menselijkste van de drie. Een AI versterkt namelijk een oude valkuil, de ivoren toren. Dolf zag het van dichtbij. “Een klant die hier laatst binnenkwam lopen met een door Copilot gemaakte strategie. Heb je hier met iemand over gesproken? Nee, maar ik denk wel dat het klopt.” Daar gaat het mis. “Zodra je begint na te denken over je strategie, ben je hem aan het implementeren,” betoogt Dolf in een eerdere blog. Uiteindelijk gaat er een groep mensen iets anders doen, en die heb je mee te nemen. Zij moeten het verhaal begrijpen en dragen, anders ben je ze kwijt voordat je begint. Samen de strategie maken, en zo aan betere en gedragen plannen werken, staat straks nog meer op de tocht dan nu. Je komt er niet mee weg met “de AI heeft het plan gemaakt, dus aan de slag.” Kortom, dit deel van het uitvoeren van je strategie is mensenwerk.

De piloot kruipt dus niet weg achter de knoppen. Hij voegt context toe, blijft scherp en gefocust, beoordeelt de output en neemt de mensen mee. En hij weet dat zijn eigen onvoorspelbaarheid een kracht is, geen storing. Daarover gaat het laatste deel van dit drieluik met Robert en Dolf.

Wil je je mensen klaarmaken voor die pilootrol? Wij helpen organisaties om AI en mensenwerk in de uitvoering bij elkaar te brengen. Plan een gesprek, dan maken we het concreet voor jouw team.